حماسه هشتم دی؛ جلوه‌ای از بصیرت و غیرت تبریزی‌ها

فصل تدوین- اعظم نعیمی: یک روز قبل از اینکه ایران یکصدا شود، تبریز در سرمای استخوان‌سوز زمستان، حماسه‌ای از جنس غیرت و بصیرت آفرید. هشتم دی‌ماه ۱۳۸۸، این شهر تاریخی که حافظه تاریخی‌اش مملو از قیام‌های سرنوشت‌ساز است، در واکنشی خودجوش به هتک حرمت مقدسات، به پا خاست و با خروشی تاریخ‌ساز، نام خود را به عنوان پیشگام و طلیعه‌دار حماسه ملی نهم دی در تاریخ انقلاب اسلامی به ثبت رساند.

جرقه‌ای در انبار باروت فتنه
فضای ایران در ماه‌های منتهی به زمستان ۱۳۸۸، فضایی غبارآلود و پرتنش بود. ناآرامی های پس از انتخابات ریاست‌جمهوری، کشور را درگیر یکی از پیچیده‌ترین فتنه‌های پس از انقلاب ساخته بود. در این میان، حرمت‌شکنی‌ها در روز عاشورای آن سال در تهران، به مثابه جرقه‌ای عمل کرد که انبار باروت خشم مقدس مردم را شعله‌ور ساخت. اهانت به خیمه‌های عزای حسینی و هلهله در مقدس‌ترین روز شیعیان، زخمی عمیق بر پیکره باورهای جامعه نشاند. این خبر، فراتر از یک رویداد سیاسی، یک تعرض آشکار به هویت دینی و فرهنگی ملتی بود که عشق به امام حسین (ع) را خط قرمز خود می‌دانست.
برای آذربایجان و تبریز، که عشق به اهل بیت با خون و تاریخشان عجین شده، این خبر قابل تحمل نبود. غیرت دینی، که قرن‌ها در بزنگاه‌های تاریخی این دیار را به حرکت واداشته بود، بار دیگر بیدار شد. دیگر مسئله، یک منازعه سیاسی نبود؛ بلکه دفاع از یک اصل خدشه‌ناپذیر بود.
صبح هشتم دی، تبریز چهره‌ای متفاوت داشت. بازاریان کرکره‌ها را پایین کشیدند، دانشگاهیان کلاس‌ها را رها کردند و مردم، از هر کوی و برزن، با گام‌هایی استوار، مسیر میدان ساعت و مصلای امام خمینی(ره) را در پیش گرفتند. این یک راهپیمایی برنامه‌ریزی‌شده با اتوبوس و بنرهای یک‌شکل نبود؛ سیل خروشان و خودجوشی بود که از عمق جامعه برمی‌خاست.

فریاد یک شهر؛ آذربایجان اویاخدی، انقلابا دایاخدی
فضای شهر سرشار از شعارهایی بود که از عمق باور و خشم مردم برمی‌خاست. شعار محوری و آشنای «آذربایجان اویاخدی، انقلابا دایاخدی» در آن روز معنایی دوباره یافت. اما در کنار آن، فریادهای مرگ بر فتنه‌گر، مرگ بر منافق، آذربایجان جانبار خامنه ای دن آیریلماز، حسین حسین شعار ماست شهادت افتخار ماست، ما اهل کوفه نیستیم، علی تنها بماند؛ خط و ربط این حرکت را به وضوح مشخص می‌کرد.
زنان و مردان، پیر و جوان، همه یکصدا، ضمن اعلام انزجار از حرمت‌شکنان، وفاداری بی‌قیدوشرط خود به نظام و اصل ولایت فقیه را فریاد می‌زدند. در دست بسیاری، پرچم‌های سرخ «یا حسین(ع)» در کنار پرچم سه رنگ ایران به اهتزاز درآمده بود تا نشان دهند این قیام، ریشه‌ای عاشورایی و هویتی ملی دارد.

نقش پیشگامان؛ بصیرت در کلام و عمل
این حرکت خودجوش مردمی، با هدایت و همراهی علمای بصیر شهر، جهت و عمق بیشتری یافت. سخنرانی آتشین و قاطع مرحوم آیت‌الله محسن مجتهد شبستری، امام جمعه وقت و نماینده ولی‌فقیه در استان، در جمع راهپیمایان، حجت را بر همگان تمام کرد.
وی با اشاره به اینکه صبر مردم آذربایجان حدی دارد، هشدار داد که اگر فتنه‌گران به اعمال خود ادامه دهند، مردم غیور این دیار کفن‌پوش راهی پایتخت خواهند شد. این اتمام حجت، بازتابی گسترده در سراسر کشور داشت.

تکرار تاریخ در شهر اولین‌ها
پیشگامی تبریز در هشتم دی، یک اتفاق نبود؛ بلکه تکرار یک الگوی تاریخی بود. این شهر که با قیام ۲۹ بهمن ۱۳۵۶، چهلم شهدای قم را به قیامی ملی تبدیل و کمر رژیم پهلوی را شکست و پیش از آن در نهضت مشروطه نقشی بی‌بدیل ایفا کرده بود، بار دیگر نشان داد که حرکت‌های تاریخ‌ساز با تار و پود مردمش عجین شده است. مردم تبریز با بصیرتی مثال‌زدنی دریافتند که تأخیر در واکنش، می‌تواند به عادی‌سازی حرمت‌شکنی و جسورتر شدن جریان فتنه منجر شود. از این رو، منتظر دیگران نماندند و خود، «اولین» شدند.

حماسه‌ای که الهام‌بخش ایران شد
خروش زودهنگام مردم تبریز، به سرعت به خبر اول رسانه‌ها تبدیل شد و مانند یک موج قدرتمند، به سایر شهرهای ایران رسید. تصاویر حضور گسترده مردم تبریز و شعارهای کوبنده آن‌ها، روحیه‌ای مضاعف به مردم دیگر استان‌ها بخشید و زمینه‌ساز حماسه بی‌نظیر و میلیونی نهم دی ۱۳۸۸در سراسر کشور شد. در واقع، هشتم دی تبریز، پیش‌لرزه قدرتمندی بود که زلزله عظیم فردای آن روز را خبر می‌داد.

امروز، حماسه هشتم دی ۱۳۸۸ نه فقط به عنوان یک رویداد تاریخی، بلکه به عنوان یک نماد زنده از بصیرت، غیرت دینی و اقدام به‌موقع در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت شده است؛ روزی که تبریز یک بار دیگر ثابت کرد که قلب تپنده آذربایجان، همواره برای ایران و در خط مقدم دفاع از ارزش‌های انقلاب می‌تپد.